Cơ chế để phát huy nghĩa vụ, trách nhiệm tự giác, nêu gương của tổ chức đảng và đảng viên trong thực hành đạo đức hiện nay

Ảnh minh họa  Đại hội lần thứ XII của Đảng xác định một trong những nhiệm vụ quan trọng về công tác xây dựng Đảng là xây dựng Đảng về đạo đức. Để xây dựng Đảng về đạo đức, trước hết phải xây dựng được việc thực hành đạo đức trong tổ chức đảng và đảng viên. Để làm rõ vấn đề này, bài viết đề cập đến vấn đề xây dựng cơ chế để phát huy nghĩa vụ, trách nhiệm tự giác, nêu gương của tổ chức đảng và đảng viên trong thực hành đạo đức.

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm những nguyên tắc, chuẩn mực, định hướng giá trị được xã hội thừa nhận; có tác dụng chi phối, điều chỉnh hành vi của con người và toàn xã hội. Đạo đức được thể hiện qua thái độ ứng xử trong các mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, với tự nhiên, xã hội và với chính mình theo các nguyên tắc lương tâm, trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ, quyền lợi... mà cá nhân tự giác nhận thức và thực hiện. 

Đạo đức là một phạm trù lịch sử, là kết quả của quá trình phát triển loài người; thuộc kiến trúc thượng tầng xã hội và chịu sự quy định bởi cơ sở hạ tầng xã hội. Trong xã hội có giai cấp, đạo đức mang tính giai cấp và chuẩn mực đạo đức của giai cấp thống trị xã hội; tuy vậy, có nhiều chuẩn mực, giá trị đạo đức, như nhân đạo, sự vị tha, lòng dũng cảm... có ý nghĩa toàn nhân loại và là chuẩn mực trong các xã hội khác nhau.

Do đạo đức bắt nguồn từ ý thức của cá nhân nên đạo đức thường tỷ lệ thuận với trình độ học vấn, trình độ nhận thức của mỗi cá nhân. Tuy vậy, không phải cứ có trình độ học vấn cao là có trình độ văn hóa, đạo đức cao và ngược lại; bởi sự khác biệt và có khoảng cách giữa ý thức đạo đức và hành vi đạo đức, giữa nhận thức và hành động của mỗi cá nhân; về cơ bản, trong mỗi cá nhân, ý thức đạo đức và hành vi đạo đức thống nhất với nhau, song do hoạt động xã hội của cá nhân phụ thuộc nhiều vào những mối quan hệ lợi ích, nhất là trong thời kỳ phát triển kinh tế thị trường nên có nhiều trường hợp hành vi đạo đức khác biệt với ý thức đạo đức và ý thức đạo đức đúng nhưng hành vi đạo đức vẫn sai.

Vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội

Đạo đức với những chuẩn mực giá trị có tác dụng chi phối đời sống tinh thần của xã hội; đạo đức là một bộ phận quan trọng của nền tảng tinh thần xã hội. Đạo đức góp phần giữ vững ổn định chính trị, xã hội, qua đó thúc đẩy sự phát triển của kinh tế - xã hội. Sự suy thoái của đạo đức, sự "xuống cấp đạo đức" trong mỗi cá nhân và toàn xã hội là một trong những nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng chính trị, kinh tế, xã hội.

Những chuẩn mực đạo đức được tập thể, cộng đồng, xã hội thừa nhận có tác động đến ý thức và hành vi đạo đức của mỗi cá nhân. Cộng đồng xã hội bằng các hình thức giáo dục (giáo dục trong gia đình, dòng họ, nhà trường, tổ chức, xã hội, phương tiện thông tin đại chúng...) để giáo dục các thành viên trong xã hội; mỗi cá nhân vì vậy cũng phải tự nhận thức, tự giáo dục, rèn luyện, hoàn thiện nhân cách của mình theo chuẩn mực chung của xã hội. Khi tổ chức, cá nhân giáo dục, nhận xét, đánh giá hành vi đạo đức của người khác thì bản thân người nhận xét, đánh giá cũng tự điều chỉnh mình; qua đó, chuẩn mực chung của xã hội ngày càng hoàn chỉnh.

Nguồn: qdnd

Hạnh BTT

--
(Sưu tầm-tổng hợp)
D.D BTT-VP